Chọn tổ hợp môn lớp 10 theo ngành muốn học đại học

Nếu đã có ngành muốn học, hãy chọn môn lớp 10 theo chiều ngược lại: bắt đầu từ ngành, tra xem các trường đang xét ngành đó bằng những tổ hợp nào, rồi chọn các môn xuất hiện nhiều nhất trong những tổ hợp ấy. Theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, môn bạn học từ lớp 10 quyết định môn bạn được chọn thi tốt nghiệp ở lớp 12, và từ đó quyết định tổ hợp bạn dùng được khi xét tuyển đại học.

Vì sao môn chọn ở lớp 10 ảnh hưởng tới xét tuyển

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 (ban hành kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT, được sửa đổi bởi Thông tư 13/2022/TT-BGDĐT) chia các môn ở cấp THPT thành hai nhóm:

• Môn bắt buộc: Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ 1, Lịch sử, Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng và an ninh, cùng hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp và nội dung giáo dục địa phương.
• Môn lựa chọn: học sinh chọn 4 trong 9 môn Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Công nghệ, Tin học, Âm nhạc, Mĩ thuật.

Trên thực tế, nhiều trường THPT xếp sẵn một số nhóm môn lựa chọn tùy theo giáo viên và phòng học, nên bạn thường chọn trong các nhóm trường đưa ra. Đổi nhóm môn giữa chừng thường khó vì phải học bù phần kiến thức đã qua.

Môn chọn ở lớp 10 đi theo bạn qua ba mốc:

1. Lớp 10 đến lớp 12: học 4 môn lựa chọn cùng các môn bắt buộc.
2. Thi tốt nghiệp THPT: thi Toán, Ngữ văn và 2 môn tự chọn trong số các môn đã học ở lớp 12 (Ngoại ngữ, Lịch sử, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ).
3. Xét tuyển đại học: xét bằng điểm thi thì chỉ dùng được tổ hợp có 3 môn nằm trong 4 môn bạn đã thi. Xét học bạ thì theo Quy chế tuyển sinh hiện hành (Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT), tổ hợp dùng điểm trung bình 6 học kỳ của cả lớp 10, 11 và 12, nên điểm các môn lựa chọn được tính ngay từ năm đầu cấp.

Âm nhạc và Mĩ thuật không có trong danh sách môn thi tốt nghiệp. Các ngành năng khiếu thường xét thêm điểm thi năng khiếu do trường tổ chức, hãy xem đề án của trường bạn nhắm tới.

Bước 1: Khoanh vùng 2–3 ngành quan tâm

Lớp 9 chưa cần chốt một ngành duy nhất. Hãy chọn 2–3 hướng bạn thực sự quan tâm, dựa trên sở thích, các môn bạn học tốt và kiểu công việc bạn muốn làm. Nếu chưa rõ, trắc nghiệm Holland (RIASEC) gợi ý nhóm nghề hợp sở thích, còn khu nghề nghiệp mô tả công việc thực tế của từng nghề.

Bước 2: Tra tổ hợp các trường đang xét

Mỗi trang ngành trên Cổng Hướng Nghiệp liệt kê các trường đào tạo kèm tổ hợp xét tuyển. Đừng nhìn riêng một trường: hãy xem tổ hợp nào được nhiều trường dùng nhất, vì đó là tổ hợp cho bạn nhiều lựa chọn nguyện vọng nhất. Bảng dưới đây là ví dụ cho năm ngành phổ biến. Mỗi "chương trình" là một ngành ở một trường, và một chương trình thường xét nhiều tổ hợp cùng lúc.

Số liệu từ dữ liệu đề án trên Cổng Hướng Nghiệp tại thời điểm 11/2026. Con số sau mã tổ hợp là số chương trình đang xét tổ hợp đó.

Bước 3: Tìm môn chung rồi mới chọn

Gạch ra các môn xuất hiện trong những tổ hợp phổ biến của cả 2–3 ngành bạn quan tâm. Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ và Lịch sử bạn đều đã học, nên việc cần quyết định chỉ là 4 môn lựa chọn. Đọc bảng trên theo cách đó:

• Công nghệ thông tin, Kỹ thuật cơ khí: Vật lí có mặt trong A00, A01, X06 và C01, gần như không thể thiếu. Tin học mở thêm X06 (Toán, Vật lí, Tin học) và X26 (Toán, Tiếng Anh, Tin học); Công nghệ định hướng công nghiệp mở thêm X07 (Toán, Vật lí, Công nghệ công nghiệp), đang được 9 chương trình Kỹ thuật cơ khí xét. Nghề liên quan: lập trình viên phần mềm, kỹ sư cơ khí.
• Y khoa: B00 (Toán, Hóa học, Sinh học) chiếm phần lớn, nên muốn học Y gần như phải chọn cả Hóa học và Sinh học. Nhóm ngành sức khỏe còn có ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Nghề liên quan: bác sĩ đa khoa.
• Luật: D01 và C03 chỉ gồm môn bắt buộc (với học sinh học Tiếng Anh), C00 cần Địa lí, còn X01 (Ngữ văn, Toán, Giáo dục kinh tế và pháp luật) được 27 chương trình xét. Ngành này mở cho cả học sinh thiên về tự nhiên lẫn xã hội. Nghề liên quan: luật sư.
• Quản trị kinh doanh: D01 được gần như mọi chương trình xét, nên môn lựa chọn ít quyết định hơn so với Y hay kỹ thuật. Nghề liên quan: chuyên viên phát triển kinh doanh.

Ưu tiên môn vừa mở được nhiều tổ hợp cho ngành mục tiêu, vừa là môn bạn học được tốt. Một môn mở thêm tổ hợp nhưng bạn học kém sẽ kéo điểm xét tuyển xuống.

Bước 4: Giữ một phương án dự phòng

Sở thích ở tuổi 15 có thể thay đổi. Hai cách giữ cửa cho nhiều ngành:

• Biết các tổ hợp chỉ cần môn bắt buộc. D01 (Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh) và C03 (Ngữ văn, Toán, Lịch sử) không phụ thuộc môn lựa chọn ở lớp 10; bạn chỉ cần chọn đúng môn thi ở lớp 12.
• Chọn nhóm môn cân bằng. Ví dụ có cả Vật lí hoặc Hóa học lẫn Địa lí hoặc Giáo dục kinh tế và pháp luật sẽ giữ được cả khối kỹ thuật lẫn khối kinh tế, luật.

Nếu chưa chắc mình học tốt môn nào, khảo sát chọn môn học ưu thế là điểm khởi đầu, sau đó hãy trao đổi với giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn.

Những lưu ý trước khi quyết định

• Mỗi trường một đề án. Tổ hợp, phương thức và cách tính điểm khác nhau giữa các trường và có thể thay đổi theo năm. Số liệu ở trên là bức tranh chung; trước khi đăng ký, hãy kiểm tra đề án của đúng năm tuyển sinh trên trang đề án tuyển sinh hoặc website chính thức của trường.
• Đọc tên môn, đừng chỉ nhìn mã. Có trường dùng mã khác nhau cho cùng ba môn, ví dụ Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục kinh tế và pháp luật xuất hiện dưới cả mã X70 và C19.
• Học bạ vẫn cần điểm thi. Theo Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT, khi xét học bạ, tổ hợp phải có Toán hoặc Ngữ văn với trọng số tối thiểu 1/3, và thí sinh còn cần tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp (theo tổ hợp, hoặc Toán, Ngữ văn và một môn khác) từ 15/30 trở lên.
• Không chỉ có điểm thi tốt nghiệp. Nhiều trường còn xét điểm thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy; các phương thức này có yêu cầu riêng.
• Số liệu có thời điểm. Bài viết dùng dữ liệu tháng 11/2026 và sẽ được cập nhật khi các trường công bố đề án năm mới.